08/07/2014

De regels inzake de vestiging van 'pop-upwinkels'

Mede dankzij (?) een niet-nadergenoemd TV-programma duiken zogenaamde 'pop-upwinkels' en 'pop-uprestaurants' tegenwoordig frequent op in het commerciële straatbeeld.

Het gaat daarbij, juridisch gezien, om handelsvestigingen met een tijdelijk karakter. Bijvoorbeeld een restaurant met een bestaansduur van slechts 6 maanden, winkels die uitsluitend voor bepaalde (zomer)evenementen worden uitgebaat, een tijdelijke locatie om handelswaar in de kijker te zetten, enz.

De vraag stelt zich juridisch of een handelaar zomaar een dergelijke tijdelijke vestiging kan openen. Het antwoord is, zoals meestal, genuanceerd.

Opdat een handelaar op een bepaalde locatie handel kan drijven, moeten eerst een aantal formaliteiten worden vervuld. Inzake vestigingsvoorschriften voor economische activiteiten bestaat er de KBO-wetgeving (opgenomen onder boek III, titel 2 van het nieuwe WER) voor vaste, permanente vestigingen en de Wet Ambulante Handel voor handel zonder vaste vestiging of buiten de vaste vestiging. Deze laatste regelt o.m. de uitoefening van activiteiten door marktkramers, foorkramers en deur-aan-deurverkopers.

Om in orde te zijn met de Belgische regels inzake vestiging, dient de ondernemer hetzij over een inschrijving in de KBO te beschikken, hetzij over een machtiging tot het uitoefenen van ambulante activiteiten beschikken. Zonder een dergelijke inschrijving of machtiging, voert men handel in strijd met de wet. Deze regels en geboden zijn voornamelijk in het leven geroepen om fraude inzake tijdelijke vestigingen te vermijden (winkel openen, schulden opbouwen, en vervolgens met de noorderzon (en de omzet) vertrekken...)

Voorafgaand: geen verkoop, geen inschrijving/machting nodig

Zolang u niets verkoopt, te koop aanbiedt of uitstalt met oog op verkoop, hoeft u niet te beschikken over een specifieke of afzonderlijke KBO-inschrijving of toelating ambulante handel. U kan dus vrij promotie voeren zonder verkoop buiten uw bestaande vestiging, en dit zowel in private gebouwen als op de openbare weg. Een pop-upwinkel die enkel uit een etalage bestaat, hoeft dus niet vergund te zijn. Idem voor bijv. een zuivere promotionele activiteit op het openbaar domein.

Let wel: het stedelijk of gemeentelijk politiereglement zal een dergelijke economische activiteit bijna steeds afhankelijk maken van een voorafgaande toelating van de stad of gemeente.

Een KBO-inschrijving voor een pop-upwinkel

Een vestiging onder de KBO wordt gedefinieerd, in art. I.2.6° WER als "de daadwerkelijke uitoefening van een economische activiteit [...] door de dienstverrichter voor onbepaalde tijd en vanuit een duurzame infrastructuur van waaruit daadwerkelijk diensten worden verricht". 

Aangezien de economische activiteit van een bepaalde vestiging 'voor onbepaalde tijd' en vanuit een 'duurzame infrastructuur' moet worden gevoerd, is een inschrijving van een pop-upvestiging strikt juridisch gezien uitgesloten.

Evenwel moet er onmiddellijk op worden gewezen dat 'onbepaalde duur' een rekbaar en interpreteerbaar begrip is, en helemaal niet als 'eeuwig' of 'voor altijd' kan worden geïnterpreteerd. Niemand kan zich voor eeuwig verbinden of een eeuwigdurend engagement aangaan. Elke vestiging zal vroeg of laat ooit eens een einde nemen. 

Vandaar ook dat een inschrijving voor een nieuwe vestiging normaliter zal worden toegekend, tenzij de ondernemer bij zijn aanvraag bij het ondernemingsloket expliciet zou melden dat het slechts over een tijdelijke vestiging gaat (...).

Een ambulante machtiging voor een pop-upwinkel

Indien geen inschrijving in de KBO wordt aangevraagd of verkregen, kan de ondernemer pogen om alsnog een toelating tot vestiging te bekomen onder de Wet Ambulante Handel.

Hier stoten we evenwel op een beperking in de wet. Art. 4, §1 WAH bepaalt immers (eigen markering): "De uitoefening van ambulante activiteiten is toegelaten [...] op de openbare en private markten, de openbare weg, op de andere plaatsen van het openbaar domein, op de plaatsen grenzend aan de openbare weg en op de commerciële parkingplaatsen. Met de openbare weg worden gelijkgesteld, de parkingplaatsen gelegen op de openbare weg, de winkelgalerijen, de stations-, luchthaven- en metrohallen en de plaatsen waar kermissen doorgaan. Het uitoefenen van ambulante activiteiten is eveneens ten huize van consumenten toegelaten [...].".

Door deze beperking inzake de locatie waar ambulante activiteiten kan worden uitgeoefent, is het bijgevolg onmogelijk om de vestiging van een pop-upwinkel of andere pop-upvestiging via een machtiging tot ambulante handel te regelen. Ambulante handel vanuit een vaste, duurzame inrichting (gebouw, winkelruimte, enz.) is immers wettelijk niet toegelaten. De enige manier om in dergelijke ruimten een pop-upvestiging te openen is... via een KBO-inschrijving.

Wel kunnen via een dergelijke toelating 'pop-upactiviteiten' op markten en het openbaar domein worden geregeld (bijv. stand op openbare weg bij sportmanifestatie).

Uitzondering bevestigt de regel: de pop-upvestiging voor hoofdzakelijk promotionele redenen

Er is evenwel een vanuit publicitair en commercieel oogpunt zeer interessante uitzondering op bovenstaande regels. Art. 12 van het KB Ambulante handel bepaalt immers dat "de verkoop, te koop aanbieding of uitstalling met het oog op de verkoop van producten en diensten [buiten zijn vestigingen vermeld in de Kruispuntbank van Ondernemingen,] met een promotioneel doel" buiten het toepassingsgebied van de Wet Ambulante Handel valt.

Art. 12 KB Ambulante Handel bepaalt een aantal welomschreven voorwaarden daartoe, maar deze uitzondering komt er op neer dat een handelaar die over een inschrijving in de KBO beschikt wel handel mag drijven buiten zijn ingeschreven vestigingen (= strikt gezien ambulante activiteiten), en dit mag doen zonder voorafgaande machting op voorwaarde dat deze een (overwegend) promotioneel doel hebben. Deze laatste voorwaarde is essentieel, en houdt in dat niet zozeer de verkoop zelf, maar de zichtbaarheid/aanwezigheid van de naam/merk van de verkoper op de locatie in kwestie van overwegend belang is voor deze verkoop.

Het spreekt daarbij ook voor zich dat dergelijke verkoop slechts van tijdelijke aard is; zoniet dient de ondernemer een bijkomende vestiging in de KBO aan te vragen.

Via deze uitzondering kan zonder bijkomende machtiging tijdelijk promotie en handel worden gevoerd in een handelspand, maar eveneens op het openbaar domein, op een festivalterrein, tijdens een sporthappening, een vakantielocatie, een pretpark, enz.. 

Voorwaarde is wel dat de handelaar die dergelijke actie wenst te ondernemen, minstens 30 dagen op voorhand dit meldt aan de FOD Economie, conform de wettelijk vereisten dienaangaande (zie art. 12 KB Ambulante Handel).

Memo

De Wet en het KB Ambulante handel bevatten nog diverse andere voor de ondernemer interessante uitzonderingen (bijv. winkel in een bestaande vestiging van een andere ondernemer, kunstgalerijen, braderieën, enz.) doch een overzicht van alle uitzonderingen is niet het opzet van deze bijdrage. Voor meer informatie dienaangaande, neem gerust met ons contact op.