26/08/2016

Het forumkeuzebeding: een kwestie van "there is no way back"?

292_detail.jpg

Het is genoegzaam bekend dat u in uw handelsrelaties kunt afspreken welke rechtbank uitsluitend bevoegd is om over een geschil met een klant of leverancier te oordelen. Een dergelijke clausule is een "forumkeuzebeding". Recent heeft het Hof van Justitie zich (nogmaals) uitgesproken over de vraag of partijen naderhand op die keuze kunnen terugkomen.

Eerder heeft het Hof van Justitie al geoordeeld dat wanneer de verweerder de bevoegdheid niet betwist van de rechtbank waarvoor hij gedagvaard is, deze rechtbank effectief - en dus in weerwil van een eerdere andere afspraak tussen partijen - over het geschil kan oordelen. Voorwaarde is daarbij wel dat er geen andere rechtbank is die volgens de van toepassing zijnde regels uitsluitende bevoegdheid heeft.

Het Hof van Justitie aanvaardt dus dat partijen hun geschil vrijwillig kunnen voorleggen aan een ander dan de in de overeenkomst aangeduide rechtbank. Voor die vrijwilligheid is dus wel de medewerking van alle betrokken partijen nodig: de eiser dagvaardt voor een andere rechtbank dan de in de overeenkomst aangeduide rechtbank en de verweerder aanvaardt de bevoegdheid van die rechtbank minstens stilzwijgend.

Het arrest dat het Hof van Justitie recent heeft geveld had betrekking op een overeenkomst tussen een Amerikaanse en een Roemeense vennootschap, waarbij deze laatste aan de Amerikaanse vennootschap merken zou overdragen. De overeenkomst bevatte een forumkeuzebeding ten gunste van een rechtbank in de Verenigde Staten. De Amerikaanse vennootschap heeft de Roemeense vennootschap echter gedagvaard voor een Roemeense rechtbank en de Roemeense vennootschap is voor die rechtbank verschenen zonder de onbevoegdheid van de rechtbank op te werpen.

Deze situatie verschilt van de voorgaande die het Hof van Justitie reeds beoordeeld heeft doordat partijen er aanvankelijk voor gekozen hebben om discussies te laten beslechten door een rechtbank uit een niet EU-lidstaat (want een Amerikaanse rechtbank). Het Hof van Justitie heeft geoordeeld dat wanneer partijen de rechtbank van een derde land (lees: niet EU-lidstaat) hebben aangeduid er geen enkele reden is om af te wijken van de regel dat partijen hun geschil vrijwillig aan de rechtbank van een ander land kunnen voorleggen. De reden daarvoor hoeft niet ver gezocht te worden: zodra de verweerder zijn woonplaats heeft of gevestigd is in een EU-lidstaat moeten de regels over de stilzwijgende aanvaarding toegepast worden. Of het forumkeuzebeding ten gunste van gerechten van een lidstaat is, dan wel ten gunste van gerechten van een derde land, doet er niet toe.