14/03/2018

Laat u niet verrassen, het nieuwe erfrecht vergt nú al uw aandacht!

shutterstock_534770503.jpg

Dat het erfrecht met ingang van 1 september 2018 wordt gewijzigd, is niet nieuw. Daarover werd reeds uitvoerig gesproken en geschreven in media en literatuur. Wat u mogelijk evenwel over het hoofd ziet, is dat het nieuwe erfrecht nu al uw bijzondere aandacht vergt. Het nieuwe erfrecht grijpt mogelijk ook in op uw huidige situatie, als u niets doet. Mogelijk vormt dat geen probleem, maar mogelijk ook net wel. Wees dus alert en gewaarschuwd!

De krachtlijnen van het nieuwe erfrecht zijn reeds wijdverspreid: een grotere beschikkingsvrijheid voor de erflater, het failliet van de reserve van ouders, de intrede van de erfovereenkomst, de meer genuanceerde generatiesprong, de geapprecieerde ruimere bescherming van kinderen uit een vorig huwelijk, de bijzondere positie van de langstlevende partner, enz.

Een van de grootste wijzigingen blijft echter de wijze waarop schenkingen die tijdens het leven van de erflater zijn gedaan, bij een later overlijden erfrechtelijk t.a.v. de mede-erfgenamen moeten worden verrekend (inbreng/inkorting). Op vandaag is dat een kluwen aan regels, die in zijn essentie kunnen herleid worden als volgt:

  • is er roerend vermogen geschonken (spaarrekeningen, effectenrekeningen, aandelen, kunst, oldtimers, enz.), dan moet een onderscheid worden gemaakt naargelang de schenking werd gedaan op voorschot van erfdeel of buiten erfdeel; in het eerste geval moet de schenking worden verrekend door mindere ontvangst aan haar waarde op datum van de schenking; in het tweede geval in natura en dus aan haar waarde op datum van het overlijden;
  • is er vastgoed geschonken, dan moet dat steeds worden verrekend in natura en dus aan de waarde op datum van het overlijden.

Bijzondere regels zijn er dan nog voor het geval het geschonkene een meerwaarde genereerde of een minwaarde onderging, of indien het geschonkene het individueel erfdeel van de begiftigde overstijgt, enz. Het hoeft niet te verbazen: de diversiteit aan regels kon en kan tot zeer grote (en ongewenste) scheeftrekkingen leiden.

Met ingang van 1 september 2018 worden deze spelregels geharmoniseerd en geüniformeerd. Alle schenkingen moeten van dan af bij overlijden worden verrekend tegen hun (intrinsieke) waarde op de dag van de schenking, geïndexeerd tot op de dag van het overlijden. Deze schenkingen moeten bovendien enkel nog in waarde worden verrekend en in geen geval nog in natura. Geen onderscheid meer dus tussen roerende en onroerende schenkingen enerzijds, of tussen schenkingen op voorschot van erfdeel en schenkingen buiten erfdeel anderzijds.

Voortaan zal enkel de werkelijke verarming van de schenker ten tijde van de schenking als criterium voor de erfrechtelijke verrekening gelden. Meer- of minwaardes spelen niet langer een rol. Kreeg de zoon een effectenportefeuille van 500.000 euro en de dochter een appartement van 500.000 euro, dan zullen zij op het einde van de rit ieder evenveel in rekening moeten brengen, welke ook de waardeschommelingen zijn. Bovendien zal er verrekend worden in waarde, wat betekent dat de zoon zekerheid heeft dat hij de effectenportefeuille kan behouden en dat de dochter zekerheid heeft dat zij het appartement kan behouden. Vele discussies zullen zo in de kiem worden gesmoord.

En net daar schuilt het gevaar want de nieuwe regels zullen ook toepassing vinden op schenkingen die reeds vóór 1 september 2018 werden gedaan, tot spijt van wie het benijdt. Bovendien stopt het daar niet, want er geldt nog een belangrijke uitzondering: wanneer bijv. enkel de blote eigendom werd geschonken (en de schenker zich het vruchtgebruik voorbehield), dan zal toch weer de waarde van de schenking op datum van het overlijden in rekening worden gebracht. Gevolg: er wordt plots wel terug rekening gehouden met waardeschommelingen. Er gelden nog uitzonderingen en de uitzonderingen kennen op hun beurt ook uitzonderingen, maar het zou ons te ver leiden daarop in deze bright blog in te gaan.

Moraal van het verhaal:
indien u reeds een of andere planning op gang hebt getrapt (welke omvang die ook heeft) en u onder de begiftigden hebt gedifferentieerd, weze het kwalitatief (doordat goederen specifiek aan bepaalde personen werden toegewezen of doordat de ene goederen in volle eigendom en de andere goederen in blote eigendom kreeg), weze het kwantitatief (doordat de ene in waarde meer heeft gekregen dan de ander), doet u er absoluut goed aan uw situatie te laten reviseren.

U heeft er misschien wel belang bij om de reeds gedane schenkingen aan het nieuwe erfrecht te onttrekken, omdat u de planning destijds hebt opgezet in het licht van de toenmalige regeling en het nieuwe erfrecht tot volkomen ongewenste scheeftrekkingen aanleiding kan geven. In dat geval moet u proactief handelen, want u moet daarvoor - nog vóór 1 september 2018 - een verklaring afleggen. Maar ook omgekeerd, mogelijk wil u wel een schenking doen, om fiscale redenen, maar wil u om bepaalde redenen toch de erfrechtelijke verrekening in natura. Dat kan, maar ook dan moet u snel zijn en moet u de schenking nog doen alvorens het nieuwe erfrecht in werking treedt. Erna is dat niet meer mogelijk.

Ook om andere (hierbij niet aangehaalde) redenen kan het interessant zijn om nog vlug een schenking te gaan realiseren, dan wel om de schenking net nog enkele maanden uit te stellen. Ook testamenten zullen in het licht van het nieuwe erfrecht hoe dan ook moeten worden herbekeken. Alles hangt in feite af van uw concrete situatie, uw concrete wensen en doelstellingen. In die optiek is iedere situatie uniek en vergt ieder dossier maatwerk.

Wilt u meer weten over onze dienstverlening, neem dan even een kijkje op onze website of neem vrijblijvend contact op voor een eerste gesprek. Bright maakt van de bescherming en handhaving van uw privaat vermogen een topprioriteit en streeft samen met u een duurzame oplossing na.