16/04/2013

Nieuwe circulaire antimisbruikbepaling: het ik-opa testament, het duo-legaat en de gesplitste aankoop als grote overwinnaars?!

Er is een nieuwe circulaire verschenen met betrekking tot de antimisbruikbepaling inzake registratie- en successierechten. En deze nieuwe circulaire lijkt belangrijke wijzigingen aan te brengen!

Hieronder een eerste indruk en eigen interpretatie van de circulaire. Het valt af te wachten of dit standpunt zal worden bevestigd door andere auteurs.

Testamentaire bepalingen geen fiscaal misbruik

Testamentaire bepalingen lijken voortaan geen fiscaal misbruik te kunnen uitmaken.

De nieuwe circulaire stelt met name dat fiscaal misbruik handelt 'om door de belastingplichtige zelf gestelde rechtshandelingen' en dat, vermits de testator zelf niet de belastingplichtige is, 'op basis van de geldende wetteksten, testamentaire bepalingen niet onder de toepassing vallen van de in artikel 106 W.Succ. voorziene antimisbruikbepaling.'

Testamentaire bepalingen lijken bijgevolg niet langer te worden geviseerd door de fiscale Administratie. Vooral het ik-opa testament en het duo-legaat lijken hierdoor terug mogelijk te zijn.

In de vorige circulaire stond het ik-opa testament nochtans op de zgn. 'zwarte lijst' en betrof ook het duo-legaat fiscaal misbruik indien dit na verrekening van de last, niet resulteerde in een substantiële nettobevoordeling voor de vereniging.

Vermits wordt aangegeven dat de nieuwe circulaire de circulaire nr. 8/2012 van 19 juli 2012 vervangt, lijkt te mogen worden aangenomen dat de Administratie dit standpunt niet langer genegen is.

De gesplitste aankoop dan toch geen fiscaal misbruik?

De gesplitste aankoop, voorafgegaan door een (al dan niet geregistreerde) schenking van de benodigde gelden, stond vermeld op de zgn. 'zwarte lijst' in de circulaire van 19 juli 2012.

Concreet wordt de situatie bedoeld waarbij een goed gesplitst wordt aangekocht (vruchtgebruik-blote eigendom) en waarbij de blote eigendom betaald wordt met gelden die voorafgaandelijk door de (toekomstige) vruchtgebruiker aan de (toekomstige) blote eigenaar werden geschonken.

Opmerkelijk is dat de nieuwe circulaire deze voorafgaande schenking gevolgd door een gesplitste aankoop niet langer vermeldt (en al helemaal niet op de zgn. zwarte lijst) (behoudens in geval van een gesplitste aankoop van onroerend goed door gelieerde vennootschappen).

Mag hieruit worden afgeleid dat de Administratie de gesplitste aankoop niet langer viseert? Het lijkt op het eerste zicht alvast van wel.

In voorkomend geval, komt de Administratie alvast tegemoet aan een quasi unanieme rechtsleer (die de toepassing van de antimisbruikbepaling op de gesplitste aankoop voorafgegaan door een schenking van de nodige gelden sterk bediscussieerde), alsook aan haar eigen administratieve beslissingen uit het verleden. 

EDIT 15/05/2013: Intussen is het standpunt rond de gesplitste aankoop alwéér gewijzigd. Middels een nieuwe administratieve beslissing van 19 april 2013 heeft de Administratie geoordeeld dat een voorafgaandelijke schenking door de vruchtgebruiker van de prijs die moet worden betaald voor de blote eigendom, niet meer als tegenbewijs zal aanvaard worden voor de toepassing van art. 9 W.Succ. Deze beslissing is van toepassing op alle gesplitste aankopen vanaf 1 september 2013. Voor meer info, zie mijn bijdrage Nietes, welles, nietes... wélles: gesplitste aankoop is wél fiscaal misbruik! van 15/05/2013.

Verzaking aan vruchtgebruik op onroerend goed gevolgd door een schenking

Tot slot vermeldt de circulaire een nieuwe vorm van fiscaal misbruik (behoudens bewijs van niet-fiscale motieven): de verzaking aan het vruchtgebruik op een onroerend goed gevolgd door een schenking.

Concreet wordt de situatie geviseerd waarbij de langstlevende echtgenoot verzaakt aan het wettelijk vruchtgebruik dat hij bekwam uit de nalatenschap van zijn echtgenoot op een onroerend goed dat afhing van het gemeenschappelijk vermogen en waarbij hij in dezelfde notariële akte (of binnen een korte tijdspanne) zijn helft volle eigendom in dat onroerend goed aan de kinderen schenkt (frustratie van artikel 131 W.Reg.).

De Administratie gaat er in voorkomend geval van uit dat de eenzijdige verzaking aan het vruchtgebruik vermoedelijk enkel is gebeurd om schenkingsrechten te ontwijken. De belastingplichtige dient te bewijzen dat de verzaking aan het vruchtgebruik is verantwoord door andere motieven dan het ontwijken van schenkingsrechten (bij gebrek waaraan op de verzaking aan het vruchtgebruik het schenkingsrecht zal worden geheven).