21/01/2015

Tabellen voor omzetting vruchtgebruik gepubliceerd

De nieuwe tabellen voor de omzetting van het vruchtgebruik zijn gepubliceerd.

Het omzettingsrecht kan worden omschreven als het recht van de langstlevende echtgenoot en van de blote eigenaar om, behoudens bepaalde uitzonderingen, te vorderen dat een einde wordt gesteld aan de vruchtgebruik-blote eigendom verhouding die naar aanleiding van een overlijden is ontstaan.

Naar aanleiding van een overlijden erft de langstlevende echtgenoot in de regel het vruchtgebruik op de nalatenschap en erven de overige erfgenamen in principe de blote eigendom. Beide partijen komen zo in een situatie terecht waarbij zij samen de volle eigendom hebben van de nagelaten goederen. Deze opdeling in vruchtgebruik en blote eigendom wordt vaak als hinderlijk ervaren. Niet alleen zijn beide partijen voortaan op elkaar aangewezen, de opsplitsing zou evenmin verenigbaar zijn met een doeltreffend vermogensbeheer.

Om aan deze vruchtgebruik-blote eigendom verhouding een einde te maken, kunnen partijen dus de omzetting van het vruchtgebruik vorderen. Concreet wordt aan het vruchtgebruik dan een einde gesteld door aan de vruchtgebruiker in ruil voor zijn of haar vruchtgebruik andere rechten toe te kennen. Het vruchtgebruik wordt omgezet in hetzij volle eigendom, hetzij een geldsom of een gewaarborgde en geïndexeerde rente.

De concrete waardering van het om te zetten vruchtgebruik vormt bij erfenisafwikkelingen evenwel vaak het voorwerp van enige controverse. In de praktijk circuleren immers diverse tabellen die daartoe kunnen worden aangewend. Dit zorgt echter niet voor de nodige rechtszekerheid. Beide partijen verdedigen nu eenmaal tegengestelde belangen.

Met de wet van 22 mei 2014 is de wetgever hieraan tegemoet gekomen en werd aan de waardering van het vruchtgebruik van de langstlevende echtgenoot (de regeling is naar analogie van toepassing op de langstlevende wettelijk samenwonende partner) een juridische grondslag gegeven. Voortaan zal de Minister van Justitie jaarlijks twee omzettingstabellen bekend maken (één voor mannen en één voor vrouwen) die voor de omzetting van het vruchtgebruik dienst kunnen doen. Daarbij wordt gestreefd naar een evenwichtige regeling waarbij zowel met de belangen van de vruchtgebruiker als met deze van de blote eigenaar rekening wordt gehouden. De wet zou in werking treden tien dagen na de bekendmaking in het Belgisch Staatsblad van de eerste omzettingstabellen.

Deze eerste omzettingstabellen zijn nu dus bekendgemaakt. Ze werden gepubliceerd in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad van 15 januari 2015 en zijn dus van kracht op elk verzoek tot omzetting van het vruchtgebruik ingediend vanaf 25 januari 2015. Tenzij de partijen anders overeenkomen, gebeurt de waardering van het vruchtgebruik voortaan op basis van deze nieuwe tabellen, waarbij rekening wordt gehouden met de verkoopwaarde van het goed, de leeftijd van de vruchtgebruiker en de in de tabellen opgenomen overeenkomstige rentevoet.