Vierdelige opleidingscyclus actualia vermogensrecht (opleiding 4)
11/12/2018, 17u30

De hervorming van de erfbelasting. Wijzigingen na de hervorming van het erfrecht en evaluatie op vlak van successieplanning. Een analyse.

Koen Blomme, Verzekeringen Blomme

Duidelijke en snelle communicatie.
Pro-actieve benadering van dossiers.
Maw resultaatgericht...

08/02/2018

Vlaamse Belastingdienst schiet op bedingen van aanwas.

shutterstock_171173963.jpg

Dat de Vlaamse Belastingdienst (VLABEL) het vermogensplanningslandschap in rep en roer kan zetten, is niet nieuw. Dat toont ze thans nogmaals aan met een recent verrassend nieuw standpunt over de fiscale behandeling van bedingen van aanwas.

Wat is een beding van aanwas?

Een beding van aanwas is een overeenkomst die wordt afgesloten tussen twee (of meer) personen. Het is in feite wat zoals op de lotto spelen: elk van beide contractanten doet een zekere inleg in ‘de pot’ en er wordt overeengekomen dat wie de ander overleeft, de volledige pot toegewezen krijgt. Wie het langste leeft, is dus de spreekwoordelijke winnaar, wie vooroverlijdt de spreekwoordelijke verliezer. Dit in een notendop maar het is wel waar het finaal op neerkomt.

Welke troeven biedt een beding van aanwas?

Het afsluiten van een beding van aanwas kan zowel om civiele als om fiscale redenen te overwegen zijn.

Civiel omdat een beding van aanwas, indien het correct en volgens de geijkte spelregels is opgemaakt, erfrechtelijk niet hoeft te worden verrekend. M.a.w. de vermogenselementen waarover een beding van aanwas is opgezet, vallen buiten de nalatenschap van de eerstoverleden contractant. Misnoegde erfgenamen kunnen daar niet over klagen, laat staan zich ertegen verzetten. Het beding van aanwas biedt zo mogelijke opportuniteiten om de erfaanspraken van (door de wetgever beschermde) erfgenamen te gaan omzeilen.

Fiscaal omdat de uitwerking van een beding van aanwas voor wat roerende goederen betreft (beleggingsportefeuilles, kunstcollecties, aandelen, rekeningen, enz.) niet wordt belast. M.a.w. is het dus mogelijk om via het opzetten van een beding van aanwas een bepaald doelvermogen onbelast naar de langstlevende van de contractanten te laten doorschuiven. Voor onroerende goederen geldt deze fiscale vrijstelling niet. In dat geval is een belasting verschuldigd van 10%.

Welke zijn de voorwaarden voor het afsluiten van een beding van aanwas?

Essentieel is dat de kans voor beide partijen om te ‘winnen’ of te ‘verliezen’ (en dus om het aandeel van de andere te verwerven, indien hij of zij de langstlevende is), gelijk is. Enkel dan maakt het beding van aanwas immers een werkelijk kanscontract uit dat bij een later overlijden erfrechtelijk buiten de schijnwerpers blijft.

Is de kans op winst of verlies van één van de partijen groter dan die van de ander (bijv. in geval van een belangrijk leeftijdsverschil of een substantieel verschil in gezondheid), dan wordt klassiek aangenomen dat dit verschil kan worden gecompenseerd (bijv. doordat diegene die een grotere kans heeft om de langstlevende te zijn, meer bijdraagt tot de onverdeeldheid dan de andere die een mindere kans heeft om langstlevende te zijn).

Gebeurt dit niet of niet in afdoende mate, dan kan het beding van aanwas, zowel civiel als fiscaal, worden geherkwalificeerd in een (verdoken) schenking, met alle gevolgen van dien (wel erfrechtelijke verrekening, wel taxatie, enz.).

Wat is het standpunt van Vlabel nu?

In een nieuw standpunt van 8 januari 2018 dicht Vlabel aan het beding van aanwas een aantal voorwaarden toe opdat de uitwerking ervan (voor roerende goederen) fiscaal onbelast zou zijn/blijven.

De belangrijkste van die voorwaarden is ongetwijfeld dat Vlabel vooruitschuift dat, indien er tussen de contractanten geen gelijkaardige levensverwachting is (bijv. door een belangrijk verschil in leeftijd), dit niet kan worden gecompenseerd door een hogere inleg van de partij die een grotere kans heeft om de langstlevende te zijn. Ongelijkheid qua overlevingskansen kan niet worden rechtgetrokken door een ongelijke inleg, aldus Vlabel.

Dit standpunt wordt bekritiseerd en is simpelweg niet juist. Het is er echter wel, en de realiteit is nu eenmaal dat er in het verleden vele aanwasbedingen zijn afgesloten waarin een ongelijke inleg plaatsvond, precies om de ongelijkheid in levensverwachting te gaan compenseren. Met haar nieuw standpunt van 8 januari 2018 zegt Vlabel nu in feite dat ook de uitwerking van deze aanwasbedingen aan taxatie onderhevig zal zijn.

Voor zoveel als nodig bevestigt Vlabel verder dat de kansen bij het afsluiten van het contract niet (mathematisch) gelijk hoeven te zijn, maar wel evenwichtig en dat partijen er een gelijkwaardige levensverwachting moeten op nahouden. Dat wordt dan beoordeeld op basis van de sterftetabellen, de gezondheidstoestand van partijen, bepaalde activiteiten die ze uitvoeren, enz.

En nu?

Een bepaling omtrent de toepassing van het nieuwe standpunt in de tijd, is er niet. Dat zou ertoe kunnen doen besluiten dat Vlabel haar nieuwe standpunt ook zal toepassen op de (toekomstige) uitwerking van reeds (in het verleden) aangegane aanwasbedingen, maar daarover is er op vandaag nog geen zekerheid. Het valt dus af te wachten welk standpunt Vlabel hierover nog zal innemen.

Hoewel het zou ingaan tegen een aantal fundamentele principes en de eigen belofte van Vlabel om planningen uit het verleden ‘met rust’ te laten, lijkt het intussen alvast aan te raden om bestaande aanwasbedingen door een expert te laten nazien en deze te laten aftoetsen aan het nieuwe door Vlabel gepubliceerde standpunt. Ook nieuwe aanwasbedingen zullen zich daaraan best conformeren.

Wilt u meer weten over onze dienstverlening, neem dan even een kijkje op onze website of neem vrijblijvend contact op voor een eerste gesprek. Bright maakt van de bescherming en handhaving van uw privaat vermogen een topprioriteit en streeft samen met u een duurzame oplossing na.